เจ้าหนี้การค้า กับลูกหนี้การค้า คืออะไร สำคัญกับเราอย่างไรบ้าง ?

สำหรับผู้ที่สนใจเรียนรู้ หรือต้องทำงานเกี่ยวกับการบัญชี หรือดูแลด้านบัญชีธุรกิจให้กับองค์กร การเรียนรู้เกี่ยวกับเรื่องการบริหารจัดการบัญชีเพื่อประเมินสถานการณ์และพยากรณ์ความเป็นไปได้ทางธุรกิจถือเป็นเรื่องที่สำคัญมาก ซึ่งนอกจากหมวดหมู่ต่าง ๆ ของระบบบัญชีแล้ว อีก 2 คำที่ต้องเรียนรู้นั่นคือ “เจ้าหนี้การค้า” และ “ลูกหนี้การค้า” ที่ถือเป็นรายละเอียดที่มีความเกี่ยวข้องสมดุลกับงบการเงินของบริษัท เพราะ “เจ้าหนี้การค้า” และ “ลูกหนี้การค้า”ที่มีความแตกต่างกับเจ้าหนี้กับลูกหนี้ทั่วไปที่จะมีความเกี่ยวข้องกับการกู้ยืมเงินทุกประเภทนั่นเอง แต่สำหรับหนี้ทางการค้านั้นจะมีความแตกต่างออกไปคือ หนี้สินทางการค้านั้น จะเกิดจากธรรมชาติของการประกอบธุรกิจ เช่น การซื้อขายวัตถุดิบ การขายสินค้า หรือบริการ ที่ส่วนมากมักขายกันในรูปแบบของเงินเชื่อ จนกระทั่งเกิดเป็นหนี้ทางการค้าขึ้นมา

ลักษณะของหนี้ทางการค้าจะเป็นหนี้ที่ไม่มีภาระดอกเบี้ย เนื่องจากเป็นหนี้ที่เกิดจากความคล่องตัวในการทำธุรกิจ ไม่ได้เกิดจากการกู้ยืม มีลักษณะการรวบรวมแบบจดบันทึกรวบรวมไว้จนกระทั่งถึงคิวการชำระตามที่กำหนดไว้จึงค่อยมาจัดการเคลียร์ หรือจัดการหนี้สินกันทีเดียว โดยผู้ซื้อสามารถนำสินค้าไปใช้ก่อนซึ่งโดยปกติจะมีการกำหนดว่าจะให้เครดิตในการชำระว่าจะกี่วัน เช่น 15 วัน 30 วัน 60 วัน หรือตามที่ตกลงกันไว้ แต่หากผิดชำระตามนัดจะเกิดดอกเบี้ยหรือเรียกว่าเบี้ยปรับขึ้นมาทันที และส่วนมากจะปรับเป็นรายวัน

จากลักษณะของการซื้อขายดังกล่าว ทำให้เกิดเป็นภาระผูกพันในการซื้อขาย กลายเป็นเจ้าหนี้ทางการค้าและลูกหนี้ทางการค้า โดยทั้งสองฝ่ายมีลักษณะ ดังต่อไป
เจ้าหนี้การค้า (Trade account payables) คือ เงินที่ให้ลูกค้าสามารถค้างชำระค่าสินค้าหรือค่าบริการ หรือเงินที่บริษัทค้างชำระสินค้าหรือบริการเพื่อนำมาขายก่อนตามระยะเวลาที่กำหนด โดยจะมีการสั่งจ่ายเช็ค หรือตั๋วเงินเพื่อชำระค่าสินค้าหรือบริการดังกล่าวตามระยะเวลาที่กำหนดไว้
ลูกหนี้การค้า (trade receivable) คือ เงินที่ลูกค้าได้รับสิทธิ์ในการค้างชำระสินค้าหรือบริการจากบริการปกติ โดยมีกำหนดระยะเวลาในการผ่อนชำระตามที่กำหนด

ส่วนความแตกต่างของ “เจ้าหน้าการค้า” และ “ลูกหนี้การค้า” มีดังต่อไปนี้
เจ้าหนี้ทางการค้า คือผู้ที่ขายสินค้าและยินยอมให้ลูกค้านำสินค้ากลับไปได้โดยยังได้ชำระเงิน
โดยผู้ขายจะต้องทำการบันทึกจำนวนเงินนั้นในฐานะของลูกหนี้การค้า เพื่อเรียกเก็บตามจำนวนที่กำหนด หากผิดนัดหรือไม่สามารถชำระได้ตามกำหนดเวลา จะเกิดเบี้ยปรับหรือนำไปสู่การฟ้องร้องได้ในอนาคต
ลูกหนี้ทางการค้า คือผู้ที่ซื้อสินค้าและนำสินค้ากลับไปใช้ก่อนแต่ยังไม่ได้มีการชำระเงินให้กับเจ้าหนี้ทางการค้า แต่จะมีการทำบันทึกหรือสัญญาขึ้นเพื่อเป็นลายลักษณ์อักษร ถือเป็นภาระผูกพันในการชำระเงินดังกล่าวตามระยะเวลาที่กำหนด

ซึ่งระยะเวลาในการชำระหนี้นั้น จะมีการตกลงกันระหว่างฝ่ายของ “เจ้าหนี้ทางการค้า และลูกหนี้ทางการค้า” ว่าจะกำหนดให้มีระยะเวลาในการผ่อนชำระแบบ “ระยะเวลาเรียกเก็บหนี้สั้น” หรือ “ระยะเวลาจ่ายหนี้ยาว”

ส่วนมากธุรกิจที่นิยมใช้การชำระเงิน หรือชำระสินค้าในรูปแบบนี้จะใช้กันมากในธุรกิจค้าปลีก เนื่องจากการทำธุรกิจส่วนมากมักจะเป็นธุรกิจที่ใช้เงินแบบหมุนเวียน ทำให้มีระยะเวลาในการผ่อนชำระยาวนานตั้งแต่ 3 – 6 เดือน ทำให้ธุรกิจสามารถมีเม็ดเงินไปใช้หมุนเวียนในธุรกิจได้ โดย “เจ้าหนี้การค้า” และ “ลูกหนี้การค้า”ถือ เป็นรายการอันเกิดจากการดำเนินงานตามปกติของธุรกิจ ถือเป็นภาระผูกพันซึ่งอยู่ในหมวดของงบดุล หรืองบแสดงฐานะการเงิน จัดว่าเป็นหนี้สินประเภทหนึ่ง ส่วนลูกหนี้การค้า เปรียบเสมือนการรอเปลี่ยนหนี้เป็นเงินสด ถือว่าอยู่ในหมวดของสินทรัพย์ของงบแสดงฐานะการเงิน ข้อดีของหนี้ทางการค้าคือสามารถนำไปค้ำประกันหรือนำไปจำหน่ายต่อให้สถาบันทางการเงินได้ ในกรณีต้องการเงินสดมาหมุนเวียน ข้อเสียก็คือความเสี่ยงที่จะถูกเบี้ยวนัดชำระค่อนข้างสูง จึงต้องมีการตรวจสอบคู่ค้าให้ดีก่อนที่จะให้เครดิตหรือสินเชื่อ

ยกตัวอย่างเช่น บริษัท A เป็นบริษัทที่ขาย และนำเข้าเกี่ยวกับเฟอร์นิเจอร์สำนักงานและออกแบบตกแต่งมีความต้องการในการซื้อสินค้าซึ่งเป็นเก้าอี้แบบสัมมนาจำนวน 100 ตัว มาใช้ในงานโครงการ จึงได้ทำการติดต่อไปยังบริษัท B ซึ่งเป็นบริษัทที่ผลิตเก้าอี้สัมมนาเพื่อทำการซื้อขาย

ภายหลังจากที่มีการตกลงเรื่องราคาและการซื้อขาย ทางบริษัท B ได้ทำการจัดส่งเก้าอี้แบบสัมมนาจำนวน 100 ตัวให้กับบริษัท A เพื่อนำไปใช้ในงานโครงการ โดยมีการทำสัญญาเป็นพันธะผูกพันต่อกันว่า บริษัท A จะมีการชำระเงินให้กับบริษัท B เมื่อครบกำหนดสัญญา 60 วัน ผ่านวิธีการจ่ายเงินแบบตั๋วเงิน

การซื้อขายในลักษณะนี้ บริษัท A ถือว่าเป็นลูกหนี้ทางการค้า เนื่องจากเป็นผู้รับสินค้าและนำสินค้าไปใช้ในกิจการของตน ส่วนบริษัท B ถือว่าเป็นเจ้าหน้าการค้า เนื่องจากเป็นผู้ขายสินค้าให้กับบริษัท A โดยเป็นเจ้าของสัญญายินยอมในการชำระแบบเป็นภาระผูกพันไว้เป็นหลักฐานนั่นเอง

ทั้งนี้ เจ้าหนี้ทางการค้าและลูกหนี้ทางการค้า เหมาะสำหรับธุรกิจที่อยู่ในรูปแบบของธุรกิจขนาดใหญ่หรือธุรกิจแบบอุตสาหกรรมที่ต้องใช้เงินหมุนเวียนต่อเดือนค่อนข้างมาก ธุรกิจ SME หรือธุรกิจขนาดเล็กไม่แนะนำให้สร้างเจ้าหนี้ทางการค้าและลูกหนี้ทางการค้าเพราะอาจกระทบกระแสเงินสดหรือเงินทุนหมุนเวียนได้ เพราะกว่าจะได้เงินมาต้องรอกันข้ามเดือนข้ามปีเลยทีเดียว และมีความเสี่ยงที่จะถูกโกงจนนำไปสู่การฟ้องร้องได้ง่าย

โอกาสพิเศษของคุณวันนี้

บัตรเครดิตซิตี้แบงก์ รับเครดิตเงินคืน 5% เมื่อใช้จ่ายที่ BTS, MRT, ร้านบู๊ทส์, ร้านวัตสัน
✪→เพียงมีรายได้รวม 15,000/ด. สนใจดูรายละเอียด

**เฉพาะท่านที่อยู่ในกรุงเทพ และ ปริมณฑล
สินเชื่อเอนกประสงค์ซิตี้ ไม่จำกัดวัตถุประสงค์ในการกู้
✪→เพียงมีรายได้รวม 2หมื่น/ด. สนใจดูรายละเอียด

**เฉพาะท่านที่อยู่ในกรุงเทพ และ ปริมณฑล
สมัครบัตรเครดิต ธนชาติออนไลน์ ได้แล้ววันนี้
✪→ เพียงมีรายได้รวม 2หมื่น/ด. สนใจดูรายละเอียด

สินเชื่อรถยนต์ ธ.ไหนให้วงเงินกู้สูงสุด
✪→ เช็คโอกาสอนุมัติออนไลน์

-------------------------Advertisement--------------------------